G³ówn± atrakcj± tego przedsiêwziêcia poznawczo-badawczego jest wytop ¿elaza w piecach ziemnych zwanych dymarkami metod± stosowan± przed dwoma tysi±cami lat.
To w³a¶nie dziêki badaniom archeologicznym, wysi³kom wielu naukowców zosta³y ods³oniête i szczegó³owo opisane stanowiska staro¿ytnych piecowisk. Podstaw± do rozpoczêcia badañ by³ ¿u¿el wystêpuj±cy masowo w pó³nocno-wschodnim rejonie Gór ¦wiêtokrzyskich. Fakt wystêpowania ¿u¿la na zboczach i szczytach wzniesieñ, jak równie¿ znajduj±ca siê w nim zawarto¶æ ¿elaza wynosz±ca ok. 50% utwierdza³a o odkryciu na dot±d niespotykana skalê nieznanej dotychczas metody obróbki termicznej rud ¿elaza. To odkrycie sta³o siê prze³omem w implementacji historii staro¿ytnej na terenach Europy i Polski.
Kompleksowe i planowe badania archeologiczne nad staro¿ytnym hutnictwem rozpoczêto w 1955 roku. Prowadzi je Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Okrêg górniczo-hutniczy na terenach dzisiejszej krainy ¶wiêtokrzyskiej rozpocz±³ swoj± dzia³alno¶æ oko³o II wieku przed nasz± er±, osi±gaj±c szczyt mo¿liwo¶ci produkcjach w pierwszej po³owie I tysi±clecia nowej ery. Staro¿ytne zak³ady dymarskie wprowadzi³y charakterystyczn± organizacjê wytopu ¿elaza u¿ywaj±c do tego celu kilku pieców równocze¶nie. Odkrywki archeologiczne piecowisk mia³y postaæ setek kloców ¿u¿la w uk³adzie dwójkowym, trójkowym a tak¿e niekiedy czwórkowym. Piec dymarski posiada³ czê¶æ doln± tzw. kotlinkê o ¶rednicy ok. 50 cm, która by³a wkopana w ziemiê. Przed³u¿enie kotlinki stanowi³ szyb zbudowany z i³u z domieszk± krótko ciêtej s³omy. W dolnej jego czê¶ci znajdowa³y siê otwory, które doprowadza³y powietrze. Do wytopu ¿elaza potrzebne by³y trzy zasadnicze sk³adniki : ruda ¿elaza, wêgiel drzewny i powietrze. Jak wykazuj± wytopy do¶wiadczalne w czê¶ci szybowej odbywa³ siê proces redukcji i tu tworzy³a siê g±bka metalicznego ¿elaza zwana „³upk±”. Czas wytopu wynosi³ ok. 20 godzin i po jego zakoñczeniu rozbierano czê¶æ szybow± pieca sk±d wyjmowano „³upkê”. Uzyskana ³upka by³a zlepkiem metalu, ¿u¿la i wêgla drzewnego. Dopiero przez wielokrotne jej pra¿enie i przekuwanie uzyskiwano kawa³ek ¿elaza zdatny do wyrobu narzêdzi. Nowa S³upia jako gmina turystyczna za g³ówne zadanie stawia sobie ochronê i eksponowanie dziedzictwa kulturowego ziemi ¶wiêtokrzyskiej. W dobie europeizacji swoistej wymowy nabiera fenomen odkryæ archeologicznych, na podstawie których naocznie mo¿emy siê przekonaæ o udziale i wp³ywie ludów ca³ej Europy na postêp cywilizacyjny. „Dymarki ¦wiêtokrzyskie” s± po³±czeniem historii i wspó³czesno¶ci. Jawi± siê wspania³± okazj± do zapoznania siê nie tylko ze staro¿ytnymi metodami wytopu ¿elaza, do poznania folkloru ¶wiêtokrzyskiego, ale tak¿e s± sprzyjaj±c± okoliczno¶ci± do aktywnego wypoczynku w tak malowniczej scenerii u podnó¿a £ysej Góry. Corocznie Gmina Nowa S³upia przygotowuje dla turystów i mieszkañców okolic moc atrakcji. Na festynie mo¿na podziwiaæ a tak¿e nabyæ wyroby rêkodzielników : malarzy, rze¼biarzy i garncarzy oraz innych twórców ludowych. Dla zmotoryzowanych na terenie Nowej S³upi organizuje siê bezpieczne parkingi. Na podró¿nych czeka dobrze zorganizowana baza noclegowa : hotele oraz gospodarstwa agroturystyczne. Ka¿dego roku „Dymarki ¦wiêtokrzyskie” jako impreza o ugruntowanej renomie i tradycji pokoleñ przyci±ga zawsze tysi±ce turystów, którzy wyje¿d¿aj± z baga¿em niezapomnianych wra¿eñ. „Dymarki ¦wiêtokrzyskie” s± gwarancj± udanej zabawy, wypoczynku, przyswojenia nowych walorów poznawczych. W dniach 16-17 sierpnia 2008 roku Gminny O¶rodek Kultury w Nowej S³upi z siedzib± w Rudkach przy wspó³udziale Urzêdu Gminy w Nowej S³upi organizuje Dymarki ¦wiêtokrzyskie.
Materia³y ¼ród³owe: www.dymarki.pl
| Czy ten artyku³ okaza³ siê przydatny? | | |
| Atrakcje w Nowej S³upie: |
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
|
Zobacz równie¿: |
» | | » |
|
|
|
|
